Σάββατο, 26 Μαΐου 2018

Από που πήρε το όνομα η περιοχή Πατήσια των Αθηνών

Ο αρχαιοελληνικός δήμος, ο Τούρκος αγάς και η Κατερίνα Γώγου.
Τα Πατήσια είναι μία, ή μάλλον δύο περιοχές, δυο γειτονιές της Αθήνας: τα Άνω και τα Κάτω.

Πυκνοκατοικημένες συνοικίες, οργανικά μέρη του αστικού ιστού σήμερα, αν και κάμποσες δεκαετίες πριν τα Πατήσια ήταν μάλλον μια εξοχική περιοχή, όπου οι Αθηναίοι έκαναν εκδρομές για πικ νικ στην φύση. Στην απογραφή του 1879, τα Πατήσια είχαν 847 μόνιμους κατοίκους...
Όμως από πού προέρχεται η λέξη Πατήσια; Κατά τον αρχιτέκτονα, πολεοδόμο και λαογράφο Κώστα Μπίρη, η λέξη Πατήσια παράγεται από τον επιρρηματικό τύπο «Βατήσι» του αρχαίου ελληνικού Δήμου Βατής.

Όμως, ο παλιός δημοσιογράφος και ακαδημαϊκός Δημήτριος Καμπούρογλου λέει πως τα Πατήσια πήραν το όνομά τους από έναν Οθωμανό της Τουρκοκρατίας, τον Πατίς – αγά. Και τέλος υπάρχει και η λαϊκή εκδοχή, σύμφωνα με την οποία εάν κάποιος ήθελε από το κέντρο να πάει στην εν λόγω εξοχική περιοχή, του έλεγαν «πάτα ίσια», δηλαδή προχώρα ευθεία.

Όπως και να' χει, εμείς οι επιγενόμενοι, για να περιπλέξουμε ακόμα περισσότερο το μυστήριο των Πατησίων δώσαμε σε μια κεντρική αρτηρία της Αθήνας το όνομά τους, την οδό Πατησίων. Η οποία όμως, από τη διασταύρωση με την οδό Πανεπιστημίου μέχρι τη διασταύρωση με την Αγίου Μελετίου, επισήμως ονομάζεται 28ης Οκτωβρίου... 

Η οδός απαθανατίστηκε από την Κατερίνα Γώγου, σε κείνο το φοβερό ποίημά της με τίτλο «Η ζωή είναι σουγιαδιές» του 1981. «..Πάνω κάτω. Πάνω κάτω, η Πατησίων. Η ζωή μας είναι η Πατησίων».



Παρασκευή, 25 Μαΐου 2018

Η ιστορία των αρχαίων Ιλλυρίων

Πριν από ένα μήνα περίπου ένας μορφωμένος αριστερός 50αρής και εγώ διαφωνούσαμε σε πολλά θέματα. Και πάνω στη κουβέντα μου πετάει την ατάκα ''οι Αλβανοί ήταν οι αρχαίοι Ιλλύριοι" (πιο πρόσφατα μου το είπε και κάποιος άλλος).

Η έκπληξη μου ήταν μεγάλη, η δικιά του στη συνέχεια όμως μεγαλύτερη, γιατί έπεσε σε ένα θέμα που το ήξερα καλά.

1. Η Ιλλύρια ήτανε τεράστια αρχαία περιοχή εκεί που σήμερα είναι η Αλβανία, το Κόσσοβο, τα βόρεια Σκοπιά, η Σερβία, η Βοσνία, η Κροατία και η Σλοβενία.

2. Το όνομα Ιλλυρίοι το πήραν απο τον Ιλλύριο, τον γιο του Κάδμου (ιδρυτή των Θηβών) και της Αρμονίας. Α, επίσης ήταν και 1ος Βασιλιάς της Ιλλυρίας.

3. Οι πιο πολλές ανακαλύψεις της αρχαιολογικής σκαπάνης έχουν βγάλει ιλλυριακά ευρήματα στη βόρεια Ιλλυρία, ήτοι σε Σλοβενία, Σερβία κτλ.

Έλλην έφτασε πρώτος εις τα Πολικάς Περιοχάς

Σύμφωνα με τον Πλάτωνα, τον Ηρόδοτο και άλλους συγγραφείς, η Εκαέργη ήτο μία παρθένος ιέρεια, που ζούσε στις Υπερβόρειες περιοχές και η οποία, μαζί με την Ώπιδα, ήλθαν εις την Δήλον, για να προσφέρουν θυσία εις τον Απόλλωνα. Μάλιστα, ο Παυσανίας αποκαλεί τις υπερβόρειες αυτές ιέρειες Υπερόχη και Λαοδίκη. (Ελλάδος Περιήγησις Α΄ 43.4,8).

ΕΙΝΑΙ γνωστό, ότι βορειότερα από το Βόρειο Πολικό Κύκλο και νοτιότερα από το Νότιο Πολικό Κύκλο εκτείνονται οι πολικές περιοχές της Γης. Είναι περιοχές σκεπασμένες από πάγους, αφού οι ακτίνες του Ήλιου πέφτουν πάντα τελείως πλάγια πάνω σε αυτές και η θερμοκρασία είναι πολύ χαμηλή.

Το εμπόριο την εποχή των Περσικών πολέμων

Μερικές πόλεις παρήγαν προϊόντα, όπως χειροποίητα αντικείμενα, ελαιόλαδο και κρασί, τα οποία είτε εξήγαν είτε τα διέθεταν στο εσω­τερικό. Όλες οι πόλεις, όμως, χρειάζονταν τα συστατικά του μπρούντζου (χαλκό και κασσί­τερο), όπως επίσης και σίδηρο, που ήταν σπά­νιος στο Αιγαίο, προκειμένου να κατασκευά­σουν εργαλεία και όπλα.

Ο άργυρος -ο οποίος εξορυσσόταν κυρίως στην Αττική και τη Θρά­κη, ενώ υπήρχαν και μικρά αποθέματα σε κά­ποια νησιά του Αιγαίου- είχε μεγάλη ζήτηση λόγω της κοπής νέων νομισμάτων στο Αιγαίο!..

Την εποχή των Περσικών πολέ­μων, μέσα από τις σπουδαίες ναυ­μαχίες της Λάδης το 494 π.Χ., της Σαλαμίνας το 480 π.Χ. και της Μυ­κάλης το 479 π.Χ., Έλληνες και Πέρσες συνειδητοποίησαν την πολιτική σημασία των ναυτικών τους δυνάμε­ων. Πριν από αυτό, όμως, οι Έλληνες είχαν ήδη αναπτύξει σε μεγάλη κλίμακα το θαλάσσιο εμπό­ριο. Η περιοχή του Αιγαίου αποτελούσε το επί­κεντρο του εμπορίου.

Τι ακολούθησε μετά την πτώση της Τροίας;

Μετά την πτώση της Τροίας, νικητές και νικημένοι, Αχαιοί, Τρώες και εκατέρωθεν σύμμαχοι μονιασμένοι πλέον επιδίδονται σε μία δεύτερη, ακόμη πιο τολμηρή περιπέτεια.

Αλλοι για να κατακτήσουν νέες περιοχές, άλλοι για να αποκτήσουν μεγαλύτερη δόξα με την ληστεία και την πειρατεία, που ήταν ότι πιο ευγενές και ανδρείο την εποχή αυτή καθώς βλέπουμε στον Ομηρο, άλλοι για να βρούν μιαν άλλη φιλόξενη πατρίδα.

Γι αυτό άλλωστε, όχι μόνον ο Οδυσσέας αλλά και όλοι οι Αχαιοί ήρωες γυρίζουν στην πατρίδα τους αρκετά χρόνια μετά την πτώση της Τροίας, ενώ θα μπορούσαν να γυρίσουν σε λίγες ημέρες.

Πέμπτη, 24 Μαΐου 2018

Πως βγήκε η φράση "Ιδού η Ρόδος, Ιδού και το πήδημα"

Ένας σύντομος μα διδακτικός μύθος του Αισώπου:

Σύμφωνα με αυτό το μύθο, κάποτε στην Αθήνα ήταν ένας αθλητής που καυχιόνταν συνεχώς πως σε αγώνες στη Ρόδο είχε καταφέρει ένα τεράστιο άλμα.

Βέβαια, κανένας από τους υπόλοιπους Αθηναίους δεν πίστευε τα λεγόμενα του και τους παρακινούσε να ταξιδέψουν στη Ρόδο για να τα επιβεβαιώσουν οι θεατές του αγώνα.

Τότε κάποιος του είπε:

"Ποιος ο λόγος να πάμε στη Ρόδο;" και πήγε στο σκάμμα και έγραψε με το χέρι του στην άμμο τη λέξη "Ρόδος".

Έτσι του είπε το γνωστό:

Ποιος ήταν ο Ίναχος

Ο Ίναχος, γενάρχης της βασιλικής δυναστείας των Ιναχιδών, που πρώτη εγκαθίδρυσε την βασιλεία στο Άργος και από αυτόν ξεκινά η μυθολογία του Άργους.

Από τον Ίναχο αρχίζει η μυθολογική παράδοση, αλλά και η πανάρχαια ιστορική διαδρομή της Ιναχίας γης, όπως ήταν η αρχική ονομασία του τόπου, αλλά και όλης της Πελοποννήσου.

Παιδί του Ωκεανού και της Τιτανίδας Τηθύος μητέρας των ποτάμιων θεών, ήταν και ο Ίναχος, από τον οποίο πήρε το όνομά του ο ποταμός του Άργους. Κατά τους αρχαίους ιστορικούς εγκατέστησε την βασιλεία του στο Άργος πολλές γενεές προ του κατακλυσμού του Δευκαλίωνος.

Απόλλων: Ο μέγας Θεός του Ολύμπου

Ο Απόλλωνας ανήκει στη δεύτερη γενιά των Ολύμπιων θεών. Είναι καρπός της ερωτικής σχέσης του Δία με τη Λητώ και αδερφός της Άρτεμις.

Ο Δίας, ο πατέρας των θεών και των ανθρώπων, θαμπώθηκε από την ομορφιά της Λητώς που προερχόταν από τη γενιά των Τιτάνων και έσμιξε ερωτικά μαζί της. Η ζηλιάρα Ήρα όμως αγανακτισμένη από τις αναρίθμητες απιστίες του άντρα της με θνητές και θεές και επειδή δεν είχε τη δύναμη να βλάψει το σύζυγό της, εναντιώθηκε στη Λητώ και βάλθηκε να μην την αφήσει με κανένα τρόπο να γεννήσει.

Κοινά στοιχεία της γλώσσας των Καλάς των Ιμαλάϊων με την αρχαία Ελληνική γλώσσα αποδεικνύει έρευνα του ΑΠΘ

Κοινά στοιχεία της γλώσσας των Καλάς των Ιμαλάϊων με την αρχαία Ελληνική γλώσσα αποδεικνύει έρευνα που διενήργησε επιτόπου, στις Κοιλάδες των Καλάς, η επίκουρη καθηγήτρια του αγγλικού τμήματος του ΑΠΘ, Ελισάβετ Μελά-Αθανασοπούλου.

Στο πλαίσιο του προγράμματος του υπουργείου Παιδείας «Μορφοφωνολογική περιγραφή της γλώσσας των Καλάς ως μία Ινδο-Αρια Γλώσσα με αρχαίες ελληνικές ρίζες», η καθηγήτρια επισκέφτηκε το καλοκαίρι του 2007, την περιοχή του Βορειοδυτικού Πακιστάν, στα σύνορα με το Αφγανιστάν, όπου είναι ανεπτυγμένη στις δικές της κοινωνίες η φυλή των Καλάς. Έζησε με οικογένειες, κατέγραψε τη γλώσσα, τα ήθη και έθιμά τους, τις λατρευτικές τελετές και τις παραδόσεις τους.

Τετάρτη, 23 Μαΐου 2018

Οι πόλεμοι των διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Οι πόλεμοι των διαδόχων και των επιγόνων του Μεγάλου Αλέξανδου, απαρτίζουν μια μακρά ιστορική περίοδο που ξεκινά από το 323 π.χ. που πέθανε ο Έλληνας Μακεδόνας Βασιλέας Βασιλέων και φτάνουν μέχρι το 281 π.Χ, με την δημιουργία των τεσσάρων βασιλείων τα οποία όμως λόγω των συγκρούσεων και της καχυποψίας μεταξύ των ηγετών τους είχαν ως αποτέλεσμα να εξασθενήσει η ισχύς τους και μετά από 150 χρόνια να συμβεί αυτό που δεν ανάφερε η περσική αυτοκρατορία: Να αλωθεί ο Ελληνικός χώρος για πρώτη φορά από μια ξένη δύναμη, τους Ρωμαίους.

Τρίτη, 22 Μαΐου 2018

Οι έξι αλήθειες του Ηράκλειτου

«Εξερεύνησα τον εαυτό μου», λέει ο Ηράκλειτος, ο οποίος δεν υπήρξε μαθητής κανενός. Αναζήτησε την αλήθεια για τη ζωή βαθιά μέσα στο μυαλό του, εξέτασε προσεκτικά τα δεδομένα που του έδωσαν οι πέντε αισθήσεις του και κατέγραψε τις διαπιστώσεις του, με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο που δεν θυμίζει κανέναν άλλον.

1. «Ο αυτοέλεγχος είναι η σημαντικότερη αρετή και σοφία είναι να λέει κάποιος την αλήθεια και να ενεργεί σύμφωνα με τη φύση, αφού αποκτήσει βαθιά γνώση γι’ αυτήν»

«Ποια είναι η θέση μου στο σύστημα που ζω, ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά μου, σε τι μοιάζω και ως προς τι διαφέρω από τους άλλους γύρω μου; Τι θεωρώ σημαντικό, τι με αφήνει αδιάφορο, τι με διασκεδάζει και τι με κάνει να πλήττω;». Οι απαντήσεις σε αυτά και παρόμοια ερωτήματα αποκαλύπτουν το «ποιος είμαι». Όχι αυτό που μου αρέσει να δείχνω, αλλά αυτό που στ’ αλήθεια είμαι. Η αποδοχή της αλήθειας είναι το πρώτο μεγάλο βήμα.